Przejdź do Samogłoski, Spółgłoski, Niektóre połączenia


Tak jak powiedziałem, na początku najtrudniejszą rzeczą jest wymowa. Dlatego też nie musisz od razu zapamiętywać tego wszystkiego. Możesz po prostu pobieżnie przeczytać to, by ogólnie zorientować się w zasadach i dopiero gdy rozszerzysz swoją wiedzę o szwedzkim, możesz wrócić i próbować uczynić swoją wymowę bardziej szwedzką. To, na co powinieneś zwrócić szczególną uwagę, to jest rozdział brzmienie i akcent oraz fonemy napisane pogrubioną czcionką.


Język szwedzki ma dwa rodzaje akcentu wymowy - akutowy i grawisowy. Akutowy akcent jest taki sam jak w wielu językach. Ton opada tak jak w angielskim słowie speaker. Ten akcent występuje w jednosylabowych i niektórych dwu- lub więcej sylabowych słowach.

Akcent grawisowy jest charakterystyczny dla języka szwedzkiego i występuje w większości słów o więcej niż jednej sylabie. Tutaj ton także opada na pierwszej sylabie, lecz druga zaczyna się od wyższego poziomu niż pierwsza i zdarza się mocny akcent. Większość szwedzkich wielosylabowych słów ma główny akcent na pierwszej sylabie i akcent grawisowy na jednej z następnych.

Będę zaznaczał wielosylabowe słowa używając akcentu akutowego z apostrofem (') przed akcentowaną sylabą.

Słowa używające akcentu grawisowego będą oznaczane gwiazdką (*) na głównej akcentowanej sylabie i, jeśli zajdzie potrzeba, apostrofem za sylabą z wyższym poziomem.

Następujący wykres ilustruje poziom akcentu grawisowego w szwedzkim słowie *tala = mówić.

Tu jest parę końcówek, wszystkich, jakie używają akcentu akutowego, akcentowanego na ostatniej sylabie. Nie jest ważne, byś zapamiętał te je na początku. Po prostu naucz się je rozpoznawać, gdy natrafisz na nie.

    -ang, -ant, -at, -ent, -eri, -ess, -ion, -ism, -ist, -log, -nom, -tris, -ur, -ör, -ös


Samogłoski: (wszystkie porównania z angielskim odnoszą się do brytyjskiej wymowy)

    a
    [a:]
    [a]
    jak w angielskim "father" - ta = brać
    jak polskie a - katt = kot
    o
    [o:]
    [o]
    samogłoska zaokrąglona, artykułowana jak polskie u w wyrazie buda - choć bardziej napięta - ko = krowa
    u
    [u:]
    [u]
    mocno napięta samogłoska, wargi są zaokrąglone i ściągnięte ku zębom - hus = dom
    samogłoska zaokrąglona, podobna do polskiego u w wyrazie zupa, lecz nieco krótsza - brunn = studnia
    å
    [å:]
    [å]
    podobne do polskiego o w wyrazie Wołga, lecz bardziej napięte i silniej zaokrąglone - båt = łódź
    przypomia polskie o - sång = piosenka
    e
    [e:]
    [e]
    podobna do polskiego e w słowie klej; wymawiana jednak z bardziej rozciągniętymi i napiętymi wargami - se = widzieć
    podobnie do polskiego e - fett = tłuszcz
    i
    [i:]
    [i]
    przypomina polskie i, jednak jest od niego dłuższe - fil = plik
    krótkie i - in = w
    y
    [y:]
    [y]
    przypomina francuskie ”rue” i niemieckie ”müde”, wargi są wysunięte do przodu i zaokrąglone - sy = szyć
    tak samo, ale krócej, coś jak niemieckie „müssen" i francuskie „lu” - sytt = uszyty
    ä
    [ä:]
    [ä]
    przed r podobnie do pierwszej części angielskiego „hair” - där = tam. poza tym lekko otwórz usta jak we francuskim „chaise” - träd = drzewo
    przed r podobnie jak w angielskim ”carry - stjärt = dno. Także jak [e] - lätt = łatwy
    ö
    [ö:]
    [ö]
    przed r zupełnie jak i w angielskim ”bird” d - för = dla. Także podobnie do francuskiego deux - söt = ładny
    przed r jak [ö:] przed r ale krócej - dörr = drzwi. Także jak [ö:] ale krócej - röst = głos

Spółgłoski

    b jak polskie b
    c
    przed i, y, e, ä, ö najczęściej jak s.
    przed a, u, o, å najczęściej jak k.
    d jak polskie d
    f
    jak polskie f
    g przed i, y, e, ä, ö najczęściej jak j
    przed a, u, o, å najczęściej jak g
    h zazwyczaj jak polskie h
    j jak polskie a
    k przed i, y, e, ä, ö najczęściej jak ś, ale z lekko cofniętym językiem
    przed a, u, o, å najczęściej jak k
    l jak polskie l
    m jak polskie m
    n jak polskie n
    p jak polskie p
    r jak polskie r
    s jak polskie s
    t jak polskie t
    v jak polskie w
    w jak polskie w
    x jak polskie ks
    z jak polskie s

Niektóre połączenia:

    c
    ch, sch coś pomiędzy sz i ś, na końcu wyrazu jak sz
    g ge (na końcu wyrazu) jak sz
    j dj, hj, lj, gj jak j
    k kj, tj
    ck
    jak ś, ale z lekko cofniętym językiem
    jak k
    n ng czytamy tak angielskie ng, w końcówce -ing (nie słychać g)
    r rs
    rn
    rl
    rt
    rd
    jak polskie sz
    podobnie do polskiego n, ale z zawiniętym i znacznie cofniętym językiem
    podobnie do polskiego l, ale z zawiniętym i znacznie cofniętym językiem
    podobnie do polskiego cz, ale z zawiniętym i znacznie cofniętym językiem
    podobnie do polskiego dż, ale z zawiniętym i znacznie cofniętym językiem
    s sj, skj, stj, sk przed i,y,e,ä,ö coś pomiędzy sz i ś
    t -tion –sion (w końcówkach) jak -szun


To na tyle, trochę dużo do zapamiętania, co nie? Ale nie ucz się wszystkiego od razu. Wróć tu, gdy skończysz kilka lekcji.

Powrót do spisu treści, lub Przejdź na górę strony , lub Idź do lekcji 1


Any opinions, comments, corrections are welcome to this address:

Last updated the 27th of March

Copyright Björn Engdahl 2008